760 lat Nowej Słupi – historia, dziedzictwo i wspólna refleksja nad przyszłością
29 września 2026 roku w Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. Mieczysława Radwana odbyła się konferencja „760 lat Nowej Słupi”, zorganizowana w ramach obchodów jubileuszu 760-lecia miejscowości. Spotkanie było okazją do poznania historii Nowej Słupi i regionu, wysłuchania wykładów naukowych, a także rozmowy o lokalnym dziedzictwie, jego znaczeniu dla mieszkańców oraz jego roli w kształtowaniu przyszłości miejscowości.
Konferencję poprowadził Piotr Sepioło Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego a jednocześnie Wicedyrektor Parku Legend i radny powiatu kieleckiego. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządu, instytucji kultury, organizacji społecznych, środowisk naukowych i eksperckich, a także mieszkańcy Nowej Słupi i zaproszeni goście.
760 lat historii i dziedzictwa
Jubileusz 760-lecia Nowej Słupi stał się punktem wyjścia do refleksji nad dziejami miejscowości, jej mieszkańcami oraz dziedzictwem, które przez kolejne stulecia kształtowało lokalną tożsamość.
Wybór Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego na miejsce konferencji miał szczególne znaczenie. To właśnie tutaj historia regionu jest obecna nie tylko w opracowaniach naukowych, ale również w materialnych śladach działalności człowieka. Dziedzictwo związane ze starożytnym hutnictwem stanowi jeden z ważnych elementów historii Nowej Słupi i całej ziemi świętokrzyskiej.
Spotkanie pokazało, że historia lokalna może być punktem wyjścia do rozmowy nie tylko o przeszłości, ale również o współczesności i przyszłości miejscowości.
Naukowe spojrzenie na dzieje Nowej Słupi
Ważną część konferencji stanowiły wystąpienia zaproszonych naukowców, którzy przedstawili historię Nowej Słupi i okolic z różnych perspektyw.
Dr hab. prof. UJK Szymon Orzechowski przedstawił referat „Rejon Nowej Słupi i północno-wschodnie obrzeża Łysogór w okresie pradziejowym”, przenosząc uczestników jeszcze dalej w przeszłość – do czasów poprzedzających pojawienie się źródeł pisanych.
Prof. dr hab. Krzysztof Bracha w wystąpieniu „Od Sluph do Nowej Słupi. Wokół zagadkowej nazwy i genezy benedyktyńskiej osady i miasta” podjął temat pochodzenia nazwy miejscowości oraz jej średniowiecznych korzeni. Wykład pozwolił spojrzeć na początki Nowej Słupi przez pryzmat źródeł historycznych i rozwoju osadnictwa.
Z kolei dr Cezary Jastrzębski wygłosił referat „Nowa Słupia w dobie rozbiorowej”, przybliżając uczestnikom dzieje miejscowości w okresie przemian politycznych i społecznych, które wpłynęły na losy całego regionu.
Różnorodność tematów pokazała, jak bogata i wielowątkowa jest historia Nowej Słupi. Dzieje miejscowości wpisują się bowiem w znacznie szerszą historię regionu świętokrzyskiego, jego osadnictwa, gospodarki i przemian społecznych.
„Nowa Słupia dawniej i dziś”
Szczególnym elementem wydarzenia była również wystawa fotografii przygotowana przez Towarzystwo Przyjaciół Nowej Słupi pod tytułem „Nowa Słupia dawniej i dziś”.
Prezentowane fotografie pozwoliły spojrzeć na miejscowość z perspektywy mijających dekad. Zestawienie dawnych i współczesnych ujęć pokazało, jak zmieniała się Nowa Słupia – jej przestrzeń, zabudowa, miejsca ważne dla mieszkańców i codzienne życie lokalnej społeczności.
Wystawa stała się także okazją do wspomnień i rozmów. Dla wielu uczestników fotografie były nie tylko dokumentacją przemian, ale również zapisem osobistych historii, rodzinnych wspomnień i miejsc, które na przestrzeni lat zmieniły swoje oblicze.
Historia, która łączy mieszkańców
Konferencja miała nie tylko charakter popularnonaukowy, ale również integracyjny. W jednym miejscu spotkali się przedstawiciele różnych środowisk – samorządu, kultury, organizacji społecznych, nauki oraz mieszkańcy.
Tego rodzaju spotkania pokazują, że troska o lokalne dziedzictwo jest wspólnym zadaniem całej społeczności. Historia nie jest bowiem wyłącznie zbiorem dat i wydarzeń. Tworzą ją ludzie, ich codzienne życie, praca, tradycje, wspomnienia oraz miejsca, które przez pokolenia były częścią lokalnej rzeczywistości.
Jak podkreśla Burmistrz Miasta i Gminy Nowa Słupia Andrzej Gąsior, organizacja wydarzenia była możliwa dzięki pozyskanemu dofinansowaniu w ramach projektu „Potencjał Tradycji – Energia Społeczności. Rewitalizacja Nowej Słupi na 760-lecie”, realizowanego w ramach Programu „Regiony Rewitalizacji 3.0”, którego celem jest wzmacnianie zdolności gmin do programowania i wdrażania działań rewitalizacyjnych – III edycja współpracy Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej z zespołami ds. rewitalizacji w urzędach marszałkowskich.
– Jubileusz 760-lecia Nowej Słupi jest wyjątkową okazją do przypomnienia historii naszej miejscowości, ale także do integracji mieszkańców i wspólnego spojrzenia na nasze dziedzictwo. Cieszę się, że dzięki pozyskanemu dofinansowaniu mogliśmy zrealizować przedsięwzięcie, które łączy naukę, historię, kulturę i aktywność lokalnej społeczności – podkreśla Burmistrz Miasta i Gminy Nowa Słupia.
Patronat honorowy nad konferencją sprawowała Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Renata Janik. Patronat medialny objęły: Radio eM Kielce, Radio Kielce oraz TVP3 Kielce.
Program „Regiony Rewitalizacji 3.0”, którego celem jest wzmacnianie zdolności gmin do programowania i wdrażania działań rewitalizacyjnych – III edycja współpracy Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej z zespołami ds. rewitalizacji w urzędach marszałkowskich (Regiony Rewitalizacji Edycja 3.0), współfinansowany ze środków programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027.
