Stanowisko Uskok Łysogórski i cmentarz choleryczny

Ścieżka edukacyjna historyczno-przyrodnicza „Dymarki na stoku Łysej Góry”
Stanowisko Uskok łysogórski i cmentarz choleryczny

Znajdujemy się na wschodnim stoku Pasma Łysogórskiego Gór Świętokrzyskich. Stanowi ono fragment struktury geologicznej, zwanej fałdem łysogórskim. Tworzą ją kambryjskie piaskowce kwarcytowe i łupki, mające od 485 do 505 mln lat. Ciąg wzniesień, pięknie prezentujący się od strony południowo-wschodniej, to Pasmo Jeleniowskie. Pierwotnie obie te struktury stanowiły całość: Pasmo Jeleniowskie było przedłużeniem Pasma Łysogórskiego na wschód. Pod wpływem waryscyjskich ruchów górotwórczych, trwających od ok. 290 do ok. 270 mln lat temu, doszło do powstania uskoku łysogórskiego, czyli poprzecznego pęknięcia fałdu na długości kilkunastu km i przesunięcia jego części (to znaczy Pasma Jeleniowskiego) o ok. 3 km na południe. Powstało wówczas także złoże rud żelaza w Rudkach koło Nowej Słupi, które było jedyną kopalnią głębinową, eksploatowaną przez starożytnych górników świętokrzyskich.

Stary, drewniany krzyż, nieco ukryty wśród drzew, wyznacza miejsce XIX-wiecznego cmentarza cholerycznego, który zawsze urządzano daleko poza zasięgiem gospodarstw. Data jego założenia nie jest znana. W stuleciu tym doszło do kilku epidemii, dziesiątkujących ludność.

Panorama Pasma Jeleniowskiego Gór Świętokrzyskich wraz z Kobylą Górą

Jeleniów

 

Państwa, którzy kończą swą wędrówkę, prosimy o uwzględnienie, że do ostatniego stanowiska trasa ścieżki prowadzi przez teren Świętokrzyskiego Parku Narodowego – prawnie chronionego sanktuarium przyrody. Natomiast Państwu, którzy tyle co rozpoczęli spacer, nadal polecamy troskę o stan naszego wspólnego środowiska naturalnego.

Tablica9 

A TO CIEKAWE!

  • Ruchy górotwórcze w dziejach Ziemi nazywane są orogenezami i wiążą się z zalewaniem i wynurzaniem lądu. W Górach Świętokrzyskich najstarsze skały kambryjskie powstały w morzu ok. 540 mln lat temu. Po raz pierwszy zostały wypiętrzone 500 mln lat temu w wyniku sandomierskich ruchów górotwórczych, uznawanych za fazę orogenezy kaledońskiej. Orogeneza ta trwała od kambru po wczesny dewon (542-397 mln lat temu) i ok. 400 mln lat temu doprowadziła do ponownego wydźwignięcia Gór Świętokrzyskich z morza. Następna orogeneza, zwana waryscyjską lub hercyńską, trwała od późnego syluru do końca permu (427-251 mln lat temu). Doszło wtedy do kolejnego wyłonienia się Gór Świętokrzyskich z morza, a potem do porozcinania masywu poprzecznymi uskokami. Ruchy te ukształtowały współczesny wygląd Gór Świętokrzyskich. Obecnie trwa orogeneza alpejska, która rozpoczęła się w triasie (252-201 mln lat temu) i miała kulminację 66-23 mln lat temu.
  • W XIX w. postrachem nie tylko Nowej Słupi, ale całej Europy stały się epidemie cholery. Pierwsza miała miejsce w 1831 r. Przywlekli ją żołnierze rosyjscy, ściągnięci z Azji do tłumienia powstania listopadowego. Typowymi objawami były nieustanna biegunka oraz intensywne wymioty, doprowadzające organizm nawet do utraty 20 litrów wody w ciągu doby. Połowa zarażonych umierała. Do kolejnych epidemii doszło, m. in., w latach 1847-1849 (razem z falą głodu i tyfusem), w 1852, 1866, 1872 i 1892 r.
  • Główną przyczyną XIX-wiecznych epidemii cholery były brud i ogromna bieda, z którymi rozbiorowe władze carskie nie zamierzały się uporać. W osadach nie wprowadzano podstawowych rygorów sanitarnych. Brakowało studni, więc mieszkańcy korzystali z pełnych nieczystości wód płynących, a kluczowym było spożywanie wody nie skażonej. W 1894 r. boleśnie przekonała się o tym mieszkanka Nowej Słupi. Wracając z pogrzebu męża, zmarłego na cholerę, dowiedziała się, że nie żyje także dwójka jej dzieci. Na szczęście inne pokonały chorobę, bo piły tylko wodę źródlaną.

 

czytano: 388 razy
DO GÓRY

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.

Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

 

Zapoznaj się z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Twoja przeglądarka blokuje powiadomienia. Kliknij Bezpieczna (Secure) i kliknij Zezwalaj
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!